Không có một con số bảo hiểm đúng cho mọi người trụ cột.
Mức bảo vệ nên bắt đầu từ câu hỏi: nếu phần thu nhập hoặc công việc thiết yếu của người này biến mất, gia đình sẽ thiếu bao nhiêu tiền để tiếp tục những việc thật sự cần thiết?
Có thể ước tính:
Khoảng thiếu hụt cần bảo vệ
= phần thu nhập thiết yếu cần thay thế
+ nghĩa vụ tài chính một lần
+ mục tiêu thiết yếu còn thiếu
+ chi phí thay thế công việc chăm sóc
− nguồn lực thực sự có thể dùng
Kết quả nên là một khoảng theo nhiều kịch bản, không phải con số duy nhất chính xác đến từng đồng.
Đây là khung giáo dục. Nó không phải công thức pháp luật, báo giá bảo hiểm, kết quả thẩm định hay cam kết chi trả.
Đừng nhầm bốn con số
Nhu cầu bảo vệ
Là phần tài chính gia đình ước tính cần nếu người trụ cột không còn thực hiện được vai trò đang xét.
Số tiền bảo hiểm
Là nội dung được ghi và thỏa thuận trong hợp đồng. Pháp luật yêu cầu hợp đồng thể hiện số tiền bảo hiểm hoặc giới hạn trách nhiệm, phạm vi hoặc quyền lợi, điều kiện điều khoản, mức phí và phương thức đóng phí.
Số tiền bảo hiểm không đồng nghĩa với “gia đình chắc chắn nhận đúng số đó trong mọi trường hợp”.
Phí bảo hiểm
Là khoản bên mua phải đóng. Phí và số tiền bảo hiểm là hai khái niệm khác nhau.
Bài này tính nhu cầu bảo vệ; khả năng duy trì phí phải được kiểm tra riêng.
Quyền lợi thực tế
Khoản thực trả phụ thuộc sự kiện, phạm vi, công thức quyền lợi, điều kiện, loại trừ, tình trạng hợp đồng và hồ sơ cụ thể. Muốn biết chính xác phải đọc đúng quy tắc, điều khoản và bảng minh họa của sản phẩm.
Có nên lấy 10–15 lần thu nhập?
Một số tài liệu của doanh nghiệp bảo hiểm đề cập nhiều năm thu nhập như phép ước tính nhanh. Có thể dùng để đối chiếu, nhưng không nên dùng làm phán quyết.
Hai người cùng thu nhập vẫn có thể cần mức bảo vệ rất khác nhau vì:
- số người phụ thuộc khác nhau;
- thời gian phụ thuộc khác nhau;
- dư nợ khác nhau;
- thu nhập của người còn lại khác nhau;
- tài sản thanh khoản và bảo hiểm hiện có khác nhau;
- giá trị công việc chăm sóc không hưởng lương khác nhau.
Cách an toàn hơn là tính từ nhu cầu thực tế, rồi mới đối chiếu với bội số thu nhập.
Sáu bước tính khoảng mức bảo vệ
Bước 1: chọn chân trời bảo vệ
Tìm các mốc có ý nghĩa:
- con hoàn tất giai đoạn học còn phụ thuộc;
- khoản vay lớn kết thúc;
- người còn lại có thể tăng thu nhập ổn định;
- người phụ thuộc không còn cần mức hỗ trợ hiện tại;
- quỹ dự phòng hoặc tài sản khác đạt mục tiêu.
Hãy dùng ba kịch bản:
- tối thiểu: nghĩa vụ cấp thiết và giai đoạn chuyển tiếp;
- cơ sở: nhu cầu thiết yếu trong khoảng thời gian hợp lý nhất;
- tăng cường: thời gian dài hơn hoặc có biên dự phòng rõ ràng.
Bước 2: tính phần chi thiết yếu còn thiếu
Đừng lấy toàn bộ thu nhập hiện tại nhân số năm.
Hãy:
- liệt kê chi tiêu thiết yếu vẫn tiếp tục;
- tính phần thu nhập đáng tin cậy của người còn lại;
- loại những khoản chi không còn phát sinh;
- xác định phần thiếu mỗi năm;
- nhân với số năm cần hỗ trợ.
Chi thiết yếu còn thiếu mỗi năm × chân trời bảo vệ
Nếu phép tính chưa điều chỉnh lạm phát và lợi suất, hãy nói rõ. Không tự gán một lợi suất chắc chắn để làm con số đẹp hơn.
Bước 3: cộng nghĩa vụ tài chính một lần
Có thể gồm:
- dư nợ mua nhà cần xử lý;
- nghĩa vụ kinh doanh ảnh hưởng trực tiếp đến gia đình;
- chi phí chuyển tiếp hoặc hậu sự;
- khoản chăm sóc cần bố trí ngay.
Không mặc định phải cộng toàn bộ mọi khoản nợ. Hãy kiểm tra người có nghĩa vụ, tài sản bảo đảm, nguồn thanh toán riêng và bảo hiểm đã gắn với khoản vay.
Bước 4: cộng mục tiêu thiết yếu còn thiếu
Ví dụ:
- phần quỹ giáo dục cơ bản chưa tích lũy;
- hỗ trợ thiết yếu cho cha mẹ;
- chăm sóc dài hạn cho người phụ thuộc;
- vốn chuyển tiếp để giữ nguồn thu.
Chỉ cộng phần còn thiếu. Mục tiêu mang tính lựa chọn nên đặt ở kịch bản tăng cường.
Bước 5: tính chi phí thay thế công việc chăm sóc
Người nội trợ hoặc người có thu nhập thấp vẫn có thể là trụ cột.
Hãy ước tính những khoản gia đình thực sự phải chi thêm cho chăm sóc trẻ, người cao tuổi, việc nhà hoặc phần thu nhập người còn lại phải giảm để thay thế công việc đó.
Nếu khoản này đã có trong ngân sách hằng năm, không cộng lại.
Bước 6: trừ nguồn lực thật sự có thể dùng
Có thể gồm:
- tiền và tài sản thanh khoản dành cho gia đình;
- số tiền bảo hiểm hiện có;
- quyền lợi tử vong từ cơ quan đã xác minh;
- thu nhập ổn định của người còn lại;
- nguồn thu thụ động có khả năng tiếp tục.
Trước khi trừ một tài sản, hỏi:
- Có chuyển thành tiền đúng lúc không?
- Gia đình có thực sự sẵn sàng dùng không?
- Giá trị có đủ ổn định không?
Đừng tự động coi căn nhà đang ở là tiền mặt. Đừng tính cùng một nguồn thu hoặc quỹ hai lần.
Ví dụ: ba kịch bản cho cùng một gia đình
Giả sử gia đình có:
- 250 triệu đồng tiền/tài sản thanh khoản dành cho bảo vệ;
- 400 triệu đồng bảo hiểm nhân thọ hiện có;
- tổng nguồn lực được trừ: 650 triệu đồng.
Các số sau hoàn toàn giả định, dùng giá trị hiện tại và chưa điều chỉnh lạm phát hay lợi suất.
| Thành phần | Tối thiểu | Cơ sở | Tăng cường |
|---|---|---|---|
| Chi thiết yếu còn thiếu | 150 triệu × 6 năm = 900 triệu | 180 triệu × 10 năm = 1,8 tỷ | 210 triệu × 12 năm = 2,52 tỷ |
| Dư nợ cần xử lý | 600 triệu | 600 triệu | 600 triệu |
| Mục tiêu giáo dục còn thiếu | 180 triệu | 300 triệu | 450 triệu |
| Chăm sóc/chuyển tiếp | 40 triệu | 60 triệu | 100 triệu |
| Trừ nguồn lực | −650 triệu | −650 triệu | −650 triệu |
| Khoảng thiếu hụt | 1,07 tỷ | 2,11 tỷ | 3,02 tỷ |
Với giả định này, khoảng cần xem xét là 1,07–3,02 tỷ đồng; kịch bản cơ sở là 2,11 tỷ đồng.
Đây không phải chỉ dẫn phải mua ngay một hợp đồng 2,11 tỷ đồng. Gia đình vẫn cần kiểm tra:
- doanh nghiệp có chấp thuận mức bảo vệ không;
- quyền lợi và thời hạn nào phù hợp;
- phí có duy trì được không;
- có tính trùng hợp đồng hiện hữu không;
- điều kiện, loại trừ và công thức chi trả thế nào.
Bảng tự rà soát
| Nhóm | Tối thiểu | Cơ sở | Tăng cường |
|---|---|---|---|
| Chi thiết yếu còn thiếu mỗi năm | |||
| Số năm cần hỗ trợ | |||
| Tổng phần thay thế thu nhập | |||
| Dư nợ cần xử lý | |||
| Mục tiêu thiết yếu còn thiếu | |||
| Chi phí thay thế chăm sóc/chuyển tiếp | |||
| Tổng nhu cầu | |||
| Tiền/tài sản thanh khoản dùng được | |||
| Bảo hiểm/quyền lợi hiện có đã xác minh | |||
| Nguồn lực khác không tính trùng | |||
| Khoảng thiếu hụt |
Ghi rõ ngày tính, mốc thời gian, tài sản không định dùng, nguồn lực chưa chắc chắn và khoản đã nằm trong ngân sách hằng năm.
Khi nào cần tính lại?
Hãy rà soát khi:
- kết hôn, ly hôn, sinh con hoặc thay đổi người phụ thuộc;
- vay hoặc trả xong khoản nợ lớn;
- thay đổi việc làm, thu nhập hoặc phúc lợi;
- mua bán tài sản lớn;
- bắt đầu hỗ trợ cha mẹ;
- hợp đồng bảo hiểm hiện có thay đổi;
- vai trò chăm sóc trong gia đình thay đổi.
Con số không phải hình xăm. Hoàn cảnh thay đổi thì phép tính phải đổi.
Nếu nhu cầu cao hơn khả năng đóng phí
Tách hai câu hỏi:
- Gia đình thiếu bao nhiêu nếu rủi ro xảy ra?
- Gia đình duy trì được giải pháp nào mà không ảnh hưởng chi tiêu thiết yếu?
Không xóa bớt nhu cầu chỉ để bảng dễ nhìn, nhưng cũng không nhận cam kết phí làm suy yếu tài chính hiện tại. Có thể phải điều chỉnh ưu tiên, thời hạn, cấu trúc quyền lợi hoặc kết hợp nhiều nguồn lực.
Sáu lỗi cần tránh
- Lấy toàn bộ thu nhập nhân số năm.
- Dùng bội số thu nhập như công thức bắt buộc.
- Cộng toàn bộ dư nợ mà không xem nguồn khác.
- Trừ tài sản khó bán như tiền chắc chắn.
- Cộng hoặc trừ cùng một khoản hai lần.
- Đồng nhất số tiền bảo hiểm với quyền lợi chắc chắn được trả.
Bước tiếp theo
Nếu chưa chắc mình có cần BHNT, hãy đọc Ai thực sự cần bảo hiểm nhân thọ, và ai chưa cần vội mua?.
Sau khi có khoảng mức bảo vệ, bước tiếp theo là kiểm tra ngân sách phí bền vững. Nội dung này thuộc C03-S03 và chưa có liên kết public.
Lưu ý
Bài viết là khung giáo dục chung, không thay thế tư vấn pháp lý, tài chính hoặc bảo hiểm cá nhân. Mức bảo vệ, khả năng tham gia, phí và quyền lợi thực tế phụ thuộc hoàn cảnh, sản phẩm, quy tắc điều khoản, hồ sơ và kết quả thẩm định.
Bắt đầu từ nhu cầu thực tế của gia đình
Tôi có thể cùng anh/chị rà lại thời gian phụ thuộc, nghĩa vụ, nguồn lực hiện có và khả năng duy trì trước khi xem giải pháp.
Trao đổi cùng tôi